„Koncertem bożonarodzeniowym”, jak zwykło się mówić o Concerto Grosso z op. 6, rozpocznie się Koncert Kolęd w Filharmonii Zielonogórskiej. Będzie to także finał Festiwalu Smyczkowego „Mistrzowie Polskiej Wiolinistyki”.

O świątecznym, bożonarodzeniowym kontekście kompozycji nie świadczy tylko sam charakter utworu, a przede wszystkim okoliczności powstania. W opusie szóstym, zbiorze opublikowany w 1714 r. w Amsterdamie (rok po śmierci kompozytora), znajduje się 12 concerti grossi, w tym słynny „Na Boże Narodzenie”. Powstał on na zamówienie kardynała Pietro Ottoboniego. W rękopisie widnieje adnotacja Fatto per la notte di Natale („gotowy na noc Bożego Narodzenia”), co tłumaczy towarzyszący po dziś dzień przydomek utworu. Na 6 części Concerto składają się wolne i szybkie fragmenty, a całość wieńczy Pastorale.

Choć po prawykonaniu Koncertu skrzypcowego, które odbyło się w Wiedniu (1806), krytykowano dzieło, to współcześnie utwór należy do jednych z najczęściej wykonywanych koncertów w całym repertuarze wiolinistycznym. Co zarzucili ówcześni recenzenci beethovenowskiemu arcydziełu?  Przytoczmy tu słowa opublikowane na łamach jednej z gazet: „Co do Koncertu Beethovena ocena fachowców jest jednolita: przyznaje mu dużo piękności, stwierdza jednak, że całość jest niepowiązana i że niekończące się powtórki kilku pospolitych miejsc mogą łatwo znudzić”. Dziś można stwierdzić, że słowa te po części są chybione, a kompozycja przetrwała próbę czasu. Kompozycja wykracza poza ówczesne pojęcie gatunku, jest dziełem niełatwym i dla wykonawcy, jak i dla słuchacza. Mimo to dziś utwór, obok Koncertu skrzypcowego D-dur Johannesa Brahmsa, Koncertu skrzypcowego D-dur Piotra Czajkowskiego oraz Koncertu skrzypcowego e–moll Feliksa Mendelssohna, należy do klasyki gatunku, będąc jednym z najczęściej wykonywanych koncertów skrzypcowych w historii muzyk.

Uwertura „Bajka”, mimo tytułu, nie posiada literackich odniesień programowych. Kompozytor stworzy w utworze rozmaite nastroje przypisane poszczególnym odcinkom dzieła. Liryczne i dramatyczne, humorystyczne i poważne, momentami wręcz pełne dramatyzmu i niepokoju. Jak pisał Witold Rudziński, najwybitniejszy biograf Moniuszki, w Bajce kompozytor „nawiązał do tego rodzaju muzyki epickiej, jakiej wzory dał na przykład Chopin w swoich balladach”. Co ciekawe po prawykonaniu Bajki krytycy starali się odczytywać nastroje i sugestie kompozytora, widząc w narracyjnym toku utworu na przykład opowieść o spacerach zimową porą.

Dopełnieniem w programie koncertu będą opracowania najpiękniejszych kolęd w aranżacji Czesława Grabowskiego. Usłyszymy m.in. kolędy, takie jak: Cicha noc, Dzisiaj w Betlejem, Do szopy hej pasterze, Pójdźmy wszyscy do stajenki, Lulajże Jezuniu, Bóg się rodzi, Wśród nocnej ciszy.

tekst: Jakub Lis

Wykonawcy:

Roksana Kwaśnikowska – skrzypce
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Zielonogórskiej
Czesław Grabowski – dyrygent

PROGRAM
Arcangelo Corelli
Concerto Grosso g-moll op. 6 nr 8 („Na Boże Narodzenie”)
Ludwig van Beethoven
Koncert skrzypcowy D-dur op. 61
Stanisław Moniuszko
Uwertura fantastyczna „Bajka”

Kolędy polskie (opr. Czesław Grabowski)

Roksana Kwaśnikowska-Stankiewicz
Solistka, kameralistka, pedagog. W 2018 r. ukończyła z wyróżnieniem studia na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie, w klasie Jana Staniendy, otrzymując medal Magna Cum Laude. Wielokrotnie nagradzana w prestiżowych konkursach o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym m.in. w Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym Tibora Vargi (Sion), I Międzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Karola Szymanowskiego (Katowice), Międzynarodowym Konkursie im. Ludwiga van Beethovena (Hradec), Międzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Michała Spisaka (Dąbrowa Górnicza), Międzynarodowym Konkursie na Skrzypce Solo im. Tadeusza Wrońskiego (Warszawa). Doceniana jako solistka podczas wielu koncertów w Europie (Francji, Estonii, Włoszech, Czechach, Niemczech, Szwajcarii, Austrii), Azji (Chinach, Korei Południowej, Japonii) i Ameryce Północnej. Dwukrotnie występowała w jednej z najsłynniejszych sal koncertowych świata – nowojorskiej Carnegie Hall. Jako solistka koncertowała m.in. z Orkiestrą Filharmonii Narodowej w Warszawie, Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach, Orkiestrą Filharmonii Lwowskiej, Orkiestrą Polskiego Radia w Warszawie, Orkiestrą Filharmonii im. Leoša Janáčka w Ostrawie czy Orkiestrą NFM Filharmonii Wrocławskiej. Prócz kariery solowej, wiele uwagi poświęca kameralistyce. Współpracuje ze znakomitymi muzykami w kilku zespołach kameralnych. Od 2019 r. jest prymariuszką formacji Lutosławski Quartet. Współtworzy też Chopin Piano Quintet, Chromatophonic Trio i Tansman Trio. Jest asystentką w klasie skrzypiec na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie.

Czesław Grabowski
Urodzony w 1946 roku w Sosnowcu. Po ukończeniu PSM II st. im. M. Karłowicza w Katowicach rozpoczął studia kompozytorskie w PWSM w Katowicach w klasie kompozycji prof. B. Woytowicza, które ukończył z wyróżnieniem w roku 1973. Wielkie znaczenie w jego dalszej muzycznej działalności ma praca w Operze Śląskiej, w PWSM w Katowicach na stanowisku adiunkta, w Państwowym Zespole Ludowym Pieśni i Tańca „Śląsk” – jako kierownik artystyczny, czy też w Filharmonii Zabrzańskiej – na stanowisku dyrygenta. Po ukończeniu studiów dyrygenckich w Akademii Muzycznej w Katowicach w klasie prof. J. Hawela w roku 1986 rozpoczął pracę w Filharmonii Zielonogórskiej im. T. Bairda na stanowisku dyrektora naczelnego i artystycznego, którą pełnił do 2021 r. Od roku 2004 związany jest jako pedagog z obecną Akademią Sztuki w Szczecinie, w której – po uzyskaniu w 2011 roku tytułu profesora sztuk muzycznych – zatrudniony jest na stanowisku profesora zwyczajnego. Jest promotorem wielu prac magisterskich i doktorskich. W latach 2009 – 2012 był głównym dyrygentem Orkiestry Symfonicznej Radia i Telewizji Republiki Białoruś dokonując z nią wielu nagrań, w tym kompozytorów polskich. Wykonał ponad 2000 koncertów z orkiestrami polskimi i zagranicznymi. Większa część tych koncertów związana jest z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Zielonogórskiej. Jako dyrygent współpracuje z najwybitniejszymi solistami polskimi i zagranicznymi. Koncertował m.in.: w Albanii, Danii, Estonii, Francji, Hiszpanii, Holandii, Niemczech, na Ukrainie, Białorusi i we Włoszech. Odznaczony m.in.: Brązowym i Złotym Krzyżem Zasługi, Zasłużony dla woj. katowickiego, zielonogórskiego i lubuskiego, Zasłużony dla Kultury Polskiej, Srebrnym medalem „Gloria Artis”. Honorowy Obywatel Miasta Zielona Góra.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego