Mehmet Ali SANLIKOL – fortepian, ud, ney, wokal
Elżbieta NOWOTARSKA-LEŚNIAK – sopran
ORKIESTRA SYMFONICZNA FILHARMONII ZIELONOGÓRSKIEJ
Murat Cem ORHAN – dyrygent

PROGRAM

„TURCHERIEL”

Wolfgang Amadeus MOZART
Uwertura do opery Uprowadzenie z Seraju

Mehmet Ali Sanlıkol
A Gentleman of Istanbul: Symphony for Strings, Piano, Oud, Ney And Tenor

Gioacchino ROSSINI
Uwertura do opery Turek we Włoszech

Cemal Reşit REY
Fatma’s Aria „Gene Aksam Oldu” from the Opera Celebi
Three Anatolian Folk Songs:
Ayin Ondordu (The Fourteenth Night of the Moon)
Cesme (The Fountain)
Akkoyun Meler Gelir (The White Sheep Comes Bleating)

Ferit TÜZÜN
Esintiler (Inspirations)
Allegro
Zeybek
Allegro Vivace

Ulvi Cemal ERKIN
Köçekçev 

Bilety: 60/40
Koncert abonamentowy

Patronat Honorowy nad koncertami w ramach festiwalu Klasyka bez granic objął Marszałek Województwa Lubuskiego Marcin Jabłoński

Muzyka orientu, a dokładniej mówiąc przede wszystkim ta związana z kulturą turecką, będzie motywem przewodnim koncertu symfonicznego zatytułowanego „Na styku kultur”. Choć nie tylko…

Koncert rozpocznie Marsz z arcydzieła Moliera i Lully’ego jakim jest komedio‐balet w pięciu aktach z 1670 roku zatytułowany Mieszczanin szlachcicem. Kanwą opowieści jest historia Pana Jourdaina, tytułowego mieszczanina, który marzy o dostaniu się w krąg szlachetnie urodzonych. Muzyka francuskiego mistrza, pełna tanecznych motywów, idealnie oddaje klimat dworski (i nie tylko) XVIII-wiecznej Francji. Co ciekawe, w dziele pojawiają się… tureckie sceny muzyczne czego przykładem jest ta ceremonii dla Turków, podczas której wybrzmiewa charakterystyczny Marsz.

W latach 80. XVIII wieku, szczególnie w krajach niemieckojęzycznych, rosło zainteresowanie orientalizmem. Prawdziwy most kulturowy w swoich dziełach stworzył Mozart, który podobnie jak wielu mu współczesnych, zafascynowany był orientem. Nie dziwi więc, że najczęściej wykonywanym dziełem za życia kompozytora była opera Uprowadzenie z Seraju. To historia przybycia na ratunek ukochanej więzionej przez tureckiego Paszę.  Nie sposób tu nie wspomnieć efektownego nawiązania w muzyce do turecczyzny poprzez użycie perkusji janczarskiej jako środka charakteryzującego Turków.

W programie drugiego koncertu w ramach Festiwalu KLASYKA BEZ GRANIC znajdą się także dwie uwertury z oper Turek we Włoszech i Włoszka w Algierze Rossiniego. Oba tytuły łączy nie tylko tematyka libretta, ale i muzyka. Turka śmiało można nazwać sequelem Włoszki. W warstwie muzycznej widać duże podobieństwo, które złośliwi określają raczej mianem muzycznej kalki. Nie zmienia to faktu, ze oba tytuły obroniły się na kartach historii i po dziś dzień chętnie prezentowane są w całości. Nie mniejszą popularnością cieszą się same błyskotliwe uwertury, tak chętnie włączane w programy koncertów.

Piątkowy repertuar dopełnią kompozycje wybitnych dwudziestowiecznych tureckich kompozytów: U. C. Erkina – pioniera muzyki symfonicznej w tym kraju oraz F. Tüzüna. Na scenie zaprezentują się Mehmet Ali Sanlıkol oraz sopranistka Elżbieta Nowotarska-Leśniak. A Orkiestrę Symfoniczną FZ poprowadzi Murat Cem Orhan.

Elżbieta NOWOTARSKA-LEŚNIAK
Studiowała śpiew na Uniwersytecie Sztuki w Berlinie oraz na Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu. Była stypendystką Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, Fundacji Kultury Polskiej oraz Towarzystwa im. Paula Hindemitha w Berlinie. Doskonaliła swoje umiejętności podczas kursów mistrzowskich u Fedory Barbieri, Teresy Żylis-Gary, Iriny Gavrilovici, a aktualnie opiekę artystyczną roztacza nad nią Maestra Jagna Sokorska-Kwika.  Debiutowała partią Hrabiny w Weselu Figara W. A. Mozarta w przedstawieniu studenckim w Operze Wrocławskiej, a także w Operze Novej w Bydgoszczy w ramach Operowego Forum Młodych. Artystka koncertuje w kraju i za granicą, m.in. w Niemczech, Turcji i w Chinach. Bierze udział w inscenizacjach oper, wykonaniach kantat i oratoriów, a także prezentuje recitale wokalne. Uczestniczy w Międzynarodowym Festiwalu Organowym w Zakopanem, w Festiwalu Mozart Plus w Zielonej Górze i w Międzynarodowym Festiwalu Organowym w Koszalinie. Występowała m.in. na Zamku Królewskim w Warszawie, w Muzeum Wychodźstwa Polskiego im. I. J. Paderewskiego w Warszawie, w Berliner Konzerthaus, w Albert Long Hall Uniwersytetu Bosforskiego w Stambule. Współpracuje z wieloma państwowymi instytucjami kulturalnymi, promując muzykę polską poza granicami kraju. W 2012 roku wykonywała partię Fiordiligi w operze Cosi fan tutte W. A. Mozarta na Scenie Kameralnej Teatru Wielkiego w Warszawie i w Cemal Reşit Rey Concert Hall w Stambule. W 2016 roku została zaproszona do projektu nagrania płyty z wybranymi pieśniami F. Chopina z towarzyszeniem instrumentu historycznego z epoki kompozytora.  Artystka w swoim repertuarze posiada arie operowe, operetkowe oraz kantatowe i oratoryjne, ale także pieśni na głos z fortepianem. Aktualnie mieszka w Stambule prowadząc aktywną działalność artystyczną, promując muzykę polską oraz prowadzi badania nad liryką wokalną tureckiego kompozytora Cemala Resita Reya.

Murat Cem Orhan jest tureckim dyrygentem i kompozytorem, którego praca wyróżnia się międzynarodową współpracą, wizjonerskim przywództwem artystycznym i zaangażowaniem w rozwój kultury. W latach 2022-2024 pełnił funkcję dyrektora artystycznego İBB Cemal Reşit Rey Concert Hall i głównego dyrygenta Orkiestry Symfonicznej CRR, podnosząc reputację tego miejsca i osiągając najwyższe zaangażowanie publiczności od ponad dwóch dekad. Akademicka podróż Orhana obejmuje tytuł licencjata w dziedzinie śpiewu operowego w Państwowym Konserwatorium Uniwersytetu Dokuz Eylül, tytuł magistra opery na Uniwersytecie w Stambule, studia podyplomowe w zakresie kompozycji i opery w Brooklyn College of Music w Nowym Jorku oraz tytuł magistra dyrygentury orkiestrowej na Uniwersytecie Mimar Sinan, gdzie studiował pod kierunkiem Maestro Antonio Pirolli. Uzyskał również tytuł magistra w Państwowym Konserwatorium Uniwersytetu Hacettepe, wykonując pracę magisterską na temat opery I Pagliacci R. Leoncavalla pod kierunkiem prof. Rengima Gökmena. W 2001 roku studiował w Konserwatorium Benedetto Marcello w Wenecji u prof. Stelli Silvy, pogłębiając swoje zrozumienie włoskiej tradycji operowej. Jego wykształcenie zostało dodatkowo wzbogacone poprzez kursy mistrzowskie z Renato Brusonem w Accademia Chigiana Musicale, Rainą Kabaivanską w Sofii w Bułgarii oraz z wybitnymi mistrzami, takimi jak Jorma Panula, Alparslan Ertungealp, Michel Tabachnik i William Hicks z Metropolitan Opera w Nowym Jorku. Jako kompozytor dwukrotnie wygrał Narodowy Konkurs Kompozytorski N.F. Eczacıbaşı (2010 i 2012) i napisał trzy musicale dla dzieci. W 2018 roku skomponował oratorium Kuva-yi Milliye’nin İnsan Manzaraları, zainspirowane poematem Nazıma Hikmeta, i dotarł do finału 4. konkursu dyrygenckiego Svetlanova w Paryżu. Repertuar operowy Orhana jako dyrygenta jest rozległy, w tym Uprowadzenie z Seraju, Così Fan Tutte, Don Giovanni, Wesele Figara, Fidelio, Il Matrimonio Segreto, Cyrulik Sewilski, L’Elisir d’Amore, La Bohème, Turandot i turecka operetka Ayşe. Prowadził wszystkie główne orkiestry i opery w Turcji, wnosząc do każdej produkcji zniuansowane interpretacje i silną osobowość muzyczną. Na arenie międzynarodowej Orhan współpracował z takimi zespołami jak Orkiestra Filharmonii Sofijskiej, Orkiestra Filharmonii Zielonogórskiej, Pori Sinfonietta, Orkiestra Symfoniczna Radia Słowackiego, Orkiestra Symfoniczna Telewizji Albańskiej, Orkiestra Symfoniczna Liepāja, Orkiestra Opery Azerbejdżańskiej, Orkiestra Symfoniczna w Heidelbergu i Sinfonica Città di Grosseto. Jego niedawny występ z Olten Philharmonic Orchestra w Concertgebouw w Amsterdamie (2024) spotkał się z uznaniem krytyków. Jako dyrektor artystyczny Orkiestry Symfonicznej CRR poprowadził godny uwagi występ na festiwalu Preludi D’Autunno w Teatro Fraschini w Pawii we Włoszech, prezentując utwory włoskich kompozytorów inspirowane kulturą turecką. W odpowiedzi na trzęsienie ziemi w Kahramanmaraş w 2023 r. Orhan zainicjował projekt we współpracy z Metz Grand Est National Orchestra, pod auspicjami Istanbul Music Festival, aby zapewnić instrumenty muzykom dotkniętym katastrofą. Jego nagrany repertuar obejmuje tureckie koncerty fletowe z udziałem Bülenta Evcila. Kunszt Orhana przyciągnął do współpracy wybitnych solistów, takich jak Fazıl Say, Maxim Vengerov, Sabine Meyer, Boris Berezovsky, Pietro Spagnoli, Dmitry Shishkin, Dag Jensen, Lucas Macías Navarro, Bruno Schneider, Alban Gerhardt, Kristóf Baráti, Hanna-Elisabeth Müller i Joë Christophe. Biegle włada językiem włoskim, francuskim i angielskim, co umożliwia mu współpracę z wieloma artystami i organizacjami na całym świecie. 

Mehmet Ali Sanlikol Nominowany do nagrody Grammy kompozytor i stypendysta CMES na Uniwersytecie Harvarda (2013-15) Mehmet Ali Sanlıkol zadebiutował w Carnegie Hall w kwietniu 2016 roku, wykonując swój zamówiony utwór Harabat/The Intoxicated z American Composers Orchestra. Inne jego utwory można było usłyszeć w Tanglewood’s Ozawa Hall oraz na kilku różnych nagraniach orkiestry smyczkowej A Far Cry. Pochodzi z Cypru i Turcji, jest pianistą jazzowym, multiinstrumentalistą, wokalistą, etnomuzykologiem, a także pełnoetatowym wykładowcą w New England Conservatory. Sanlıkol był laureatem wielu szanowanych nagród, w tym South Arts Jazz Road Creative Residency Grant w 2021 roku, The Aaron Copland Fund for Music Grant dwukrotnie w 2016 i 2020 roku, a także New Music USA Project Grant w 2020 roku i był chwalony przez krytyków na całym świecie za swój wyjątkowy, pluralistyczny, wielokulturowy i energetyczny głos muzyczny. Boston Globe zauważył, że „muzyka Sanlıkola jest kolorowa, fantazyjna, pełna rytmicznego życia i pełna uczuć. Wielokulturowość nie jest turystyczna, ale raczej wyrafinowana, świadoma, zinternalizowana; Sanlıkol jest obywatelem świata”, »… i on (Sanlıkol) jest kolejnym, który może odegrać decydującą rolę w przyszłości muzyki na świecie«. Muzyczny polimat, Mehmet Ali Sanlıkol komponował, występował i koncertował z międzynarodowymi gwiazdami i zespołami, takimi jak Dave Liebman, Bob Brookmeyer, Billy Cobham, Antonio Sanchez, Anat Cohen, Tiger Okoshi, Gil Goldstein, Miguel Zenón, John Patitucci, Esperanza Spalding, The Boston Camerata, The Boston Cello Quartet, orkiestra smyczkowa A Far Cry, American Composers Orchestra, Okay Temiz, Erkan Oğur i Birol Yayla. Unikalna mieszanka kompozycji jazzowych i muzyki tureckiej Sanlıkola została pochwalona przez Boston Globe jako „prawdziwa fuzja jazzu i folklorystycznego tureckiego języka i kolorów”. Sanlıkol łączy tureckie instrumenty, takie jak zurna (podwójny dęty trzcinowy), ney (flet dęty), kös (duże kotły) i nekkare (małe kotły) z orkiestrą jazzową/combo, aby wykonywać swoje kompozycje inspirowane muzyką turecką, w których turecki makam (tryb) i usul (cykle rytmiczne) przeplatają się z nowoczesnym jazzem, a także z muzyką inspirowaną filmem noir. Aby osiągnąć ten sam cel na instrumentach klawiszowych, zaprojektował i stworzył SANLIKOL Renaissance 17, cyfrową klawiaturę mikrotonową z 17 klawiszami na oktawę. Sanlıkol uczył się gry na fortepianie klasycznym u swojej matki Fethiye Sanlıkol i zaczął dawać recitale fortepianowe już w wieku pięciu lat. Później studiował u uznanego na całym świecie tureckiego kompozytora/pianisty Aydına Esena i zdobył stypendium w Berklee College of Music. Podczas studiów w Berklee Sanlıkol studiował kompozycję jazzową z takimi wybitnymi kompozytorami jak Herb Pomeroy i Ken Pullig. Po studiach z George’em Russellem, Bobem Brookmeyerem i Lee Hylą, w 2004 roku Sanlıkol uzyskał tytuł doktora sztuk muzycznych w dziedzinie kompozycji. Podczas studiów doktoranckich Sanlıkol skupił się również na muzyce tureckiej i etnomuzykologii, w wyniku czego pomógł założyć organizację DÜNYA z siedzibą w Bostonie w stanie Massachusetts. Sanlıkol jest prezesem DÜNYA, kolektywu muzycznego zajmującego się współczesnymi prezentacjami tradycji tureckich, samodzielnie i w interakcji z innymi tradycjami światowymi, poprzez występy muzyczne, publikacje i działania edukacyjne. Sanlıkol produkował, występował i wygłaszał prelekcje na ponad dwustu wydarzeniach DÜNYA. DÜNYA wydała również 17 albumów, 3 single, koncertowe DVD, film fabularny z operą Sanlıkola „Othello in the Seraglio” oraz film dokumentalny. Wyjątkowa natura i sukces DÜNYA zaowocowały tym, że Mehmet Ali Sanlıkol wielokrotnie pojawiał się na antenie NPR i PRI.Sanlıkol aktywnie wygłasza referaty i prelekcje na konferencjach naukowych, takich jak International Conference on Analytical Approaches to World Music i Society for Ethnomusicology. Pierwsza książka Sanlıkola, zatytułowana The Musician Mehters, o organizacji i muzyce osmańskich orkiestr janczarów, została opublikowana w 2011 r. w języku angielskim przez The ISIS Press oraz w języku tureckim przez Yapı Kredi Yayınları. Jego druga książka, zatytułowana Reform, Notation and Ottoman music in Early 19th Century Istanbul: EUTERPE, została opublikowana przez Routledge w 2023 roku. Obecnie jest dyrektorem Instytutu Międzykulturowego Konserwatorium w Nowej Anglii oraz dyrektorem projektu i kuratorem Muzeum Instrumentów Muzycznych Nilüfer Dr. Hüseyin Parkan Sanlıkol.