Beata Bilińska – fortepian
Orkiestra Symfoniczna FZ
Tadeusz Wojciechowski – dyrygent
prowadzenie: Sławomir Kozłowski
Program:
EMMANUEL CHABRIER
Le roi malgré lui: Fête polonaise
CAMILLE SAINT-SAËNS
II Koncert fortepianowy g-moll op. 22
MODEST MUSORGSKI / MAURICE RAVEL
Obrazki z wystawy
Bilety 60/40
Koncert abonamentowy
Koncert „La Fête Polonaise” to barwna i pełna energii propozycja programowa, która łączy w sobie elegancję francuskiego stylu, wirtuozerię romantycznego koncertu fortepianowego oraz monumentalność jednego z najbardziej efektownego dzieła w historii muzyki symfonicznej. To wieczór zbudowany na kontraście i różnorodności – od lekkiej, tanecznej uwertury po rozbudowaną, niemal malarską narrację dźwiękową Obrazków z wystawy.
Program otwiera błyskotliwa uwertura Fête polonaise z opery Le roi malgré lui Emmanuela Chabriera. Już w pierwszych taktach słuchacz zostaje wprowadzony w świat stylizowanej „polskości”, widzianej oczami francuskiego kompozytora – pełnej rytmicznego wigoru, taneczności i barwnej orkiestracji. To muzyka lekka, pełna wdzięku i humoru.
Centralnym punktem programu jest II Koncert fortepianowy g-moll op. 22 Camille’a Saint-Saënsa – dzieło wyjątkowe zarówno pod względem formy, jak i wyrazu. Kompozycja ta łączy klasyczną przejrzystość z romantyczną ekspresją, a jej trzy części ukazują szerokie spektrum emocji: od refleksyjnego, niemal improwizowanego początku, przez pełne lekkości i finezji scherzo, aż po wirtuozowski finał o niemal tanecznym charakterze. Partia fortepianu wymaga od solisty nie tylko technicznej biegłości, lecz także muzycznej wyobraźni i wyczucia stylu, dzięki czemu utwór ten stanowi prawdziwą ozdobę repertuaru koncertowego każdego pianisty.
Finał koncertu przynosi jedno z najbardziej spektakularnych dzieł w historii muzyki – Obrazki z wystawy Modesta Musorgskiego w instrumentacji Maurice’a Ravela. To cykl miniatur fortepianowych, skomponowany jako hołd dla przyjaciela kompozytora, malarza i architekta Wiktora Hartmanna. Inspiracją była pośmiertna wystawa jego prac – Musorgski przełożył wrażenia z oglądanych obrazów na język muzyki, tworząc osobistą galerię dźwięków.
Niezwykle istotnym elementem tej kompozycji jest motyw „Promenady”, który powraca pomiędzy kolejnymi częściami cyklu. Symbolizuje on samego słuchacza (lub kompozytora), przechadzającego się po wystawie i zatrzymującego się przy kolejnych obrazach. Motyw ten zmienia swój charakter w zależności od nastroju – czasem jest dostojny i spokojny, innym razem bardziej refleksyjny czy nawet niepokojący, co nadaje całości spójność i narracyjny wymiar. Każda z części Obrazków to odrębny muzyczny świat. Słyszymy groteskowego „Gnomusa”, którego niespokojna, poszarpana muzyka oddaje jego zdeformowaną postać, czy „Stary zamek” – pełen melancholii obraz średniowiecznej architektury, z towarzyszącą mu śpiewną linią melodyczną. W „Bydle” ciężki, miarowy rytm przywołuje obraz powoli sunącego się wozu, natomiast „Taniec kurcząt w skorupkach” zachwyca lekkością i humorem, ukazując niezwykłą wyobraźnię kompozytora. Kulminacją cyklu jest monumentalna „Wielka brama kijowska” – finał o potężnym, niemal sakralnym charakterze.
Choć pierwotnie utwór powstał na fortepian, dziś najczęściej wykonywana jest jego orkiestrowa wersja, w instrumentacji autorstwa Maurice’a Ravela. To właśnie ona nadaje Obrazkom niezwykłe bogactwo kolorystyczne – każdy obraz zyskuje własną paletę brzmień, dzięki mistrzowskiemu wykorzystaniu instrumentów orkiestry. Ravel wydobywa z muzyki Musorgskiego to, co najbardziej sugestywne i plastyczne, czyniąc z niej prawdziwe symfoniczne arcydzieło.